El Sanatları Nedir? Nasıl Gelişmiştir? Özellikleri Nelerdir?

Yazan Yayınlama Tarihi 17 Ekim 2019 0 11 Views

El sanatları, insanoğluyla birlikte ortaya çıkmıştır. İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak, örtünmek ve korunmak amacıyla ilk el sanatı örnekleri verilmiştir.

Daha sonra gelişerek çevre şartlarına göre değişim gösteren el sanatları, ortaya çıktığı toplumun duygularını, sanatsal beğenilerini ve kültürel özelliklerini yansıtır hâle gelerek “geleneksellik” özelliği kazanmıştır.

Geleneksel Türk el sanatları, Anadolu’nun binlerce yıllık tarihinden gelen çeşitli uygarlıkların kültür mirasıyla kendi öz değerlerini birleştirerek zengin bir mozaik oluşturmuştur.

Geleneksel Türk el sanatları; halıcılık, kilimcilik, cicim, zili, sumak, kumaş dokumacılığı, yazmacılık, çinicilik, seramik-çömlek yapımcılığı, işlemecilik, oya yapımcılığı, deri işçiliği, müzik aletleri yapımcılığı, taş işçiliği, bakırcılık, sepetçilik, semercilik, maden işçiliği, keçe yapımcılığı, örmecilik, ahşap ve ağaç işçiliği, arabacılık vb. sıralanabilir.

Geleneksel el sanatlarımızdan dokumalarda ham madde olarak yün, tiftik, pamuk, kıl ve ipek kullanılmaktadır. Eğirme veya başka yollarla üretilen iplik ya da birbirine değişik metotlarla tutturulan elyafın bir bütün oluşturmasıyla elde edilen her cins kumaş, örgü, döşemelik, halı, kilim, zili, cicim, keçe, kolon vb. dokuma sanatı içinde yer almaktadır.

Dokumacılık, Anadolu’da çok eskiden beri yapılagelen, çoğu yörede geçim kaynağı olmuş ve olmaya devam eden bir el sanatıdır.

El sanatlarımızın zarif örneklerinden oyalar; süslemek, süslenmek amacından başka taşıdıkları anlamlarla bir iletişim aracı olarak da kullanılmaktadır.

Günümüzde Anadolu’da tığ, iğne, mekik, firkete/filkete gibi araçlarla yapılan oyaların ya bordür ya da bir motif olarak tasarlanmış olanları, yapımında kullanılan araca ve tekniğine göre değişik adlar almaktadır. Bunlar; iğne, tığ, mekik, firkete, koza, yün, mum, boncuk ve kumaş artığı olarak sıralanabilir.

Kastamonu, Konya, Elazığ, Bursa, Bitlis, Gaziantep, İzmir, Ankara, Bolu, Kahramanmaraş, Aydın, İçel, Tokat, Kütahya gibi şehirlerimizde daha yoğun olarak yapılan oyalar, eski önemini kaybettiğinden varlığını çeyiz sandıklarında korumaktadır.

Geleneksel kıyafetlerle birlikte kullanılan oyaların yanı sıra takılar da dikkat çekici aksesuarlardandır.

Anadolu’da yaşamış tüm uygarlıklar, değerli veya yarı değerli taşlarla metali birlikte veya ayrı işleyerek sanatsal nitelikli eserler üretmiştir.

Selçuklularla birlikte gelen değişik üslupların en önemlisi Türkmen takılarıdır.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde ise imparatorluğun gelişimine paralel
olarak mücevhercilik önem kazanmıştır.

Sonraki Yazı

Sanat ve Zanaat

17 Ekim 2019 0
Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir