Son Yazılar

Sanat kaça ayrılır?

Yazan Yayınlama Tarihi 27 Ekim 2018 0 351 Views

Önceleri sanat türlerinin her birinde kullanılan konu, malzeme, yöntem ve teknikler ana hatlarıyla birbirinden farklıyken, günümüzde birçok farklı malzeme ve tekniğin bir arada kullanıldığı sanat türleri ortaya çıkmıştır.

Bu nedenle günümüzde farklı kriterler ön plana çıkarılarak çeşitli sanat türleri gruplandırması yapılmaktadır. Genellikle sanat; güzel, karma ve endüstriyel (pratik) sanatlar olmak üzere üç ana kola ayrılmaktadır. Güzel sanatlar; plastik (görsel), ritmik (dramatik) ve fonetik (işitsel) sanatlar olmak üzere üç ana bölüme ayrılmaktadır.

A – Plastik (Görsel) Sanatlar

Plastik sanatlar, kalıplanabilen veya şekil (form) verilebilen boya, kil, alçı gibi maddeler kullanılarak oluşturulan sanat eserlerini kapsar. Görülerek algılandığından “görsel sanatlar” olarak da tanımlanır. Plastik sanat türlerinin her birinin kendine özgü bir anlatım dili, malzeme yapısı ve yapım tekniği vardır.

Sanat tarihinin ilgili olduğu plastik sanatların, mimari, resim, heykel ve kabartma dışında kalanları (halı, keramik, maden işleme, çini vb.) küçük el sanatları olarak adlandırılmaktadır.

Mimari

Mimari, insanların barınma, savunma, ibadet etme gibi eylemlerini sürdürebilmeleri için belli ölçü ve kurallara uygun olarak mekân ve yapı hazırlama sanatıdır. Mimari; kullanılış amacına (ev, saray, cami, mezar, kale vb.), malzemeye (ahşap, taş, tuğla, çimento vb.), ait olduğu üsluba (Roman, Gotik, Rönesans vb.), kültüre (Türk, Arap, İtalyan vb.) ve döneme (Orta Çağ, 20. yy. vb.) göre gruplandırılabileceği gibi genellikle sivil mimari ve dinî mimari olmak üzere iki gruba ayrılır. Sivil mimari, kullanım amaçları bakımından dinî bir işlev taşımayan yapılar topluluğunu kapsar. Bu grup içine, konut mimarisi (ev, konak, villa, köşk, kasır, saray vb.), askerî mimari (sur, kale, kışla vb.) ile kamu yapıları (köprü, han, kervansaray, bedesten, hastane vb.) girer. Dinî mimari ise ibadet ve mezar yapıları olarak ikiye ayrılır. İbadet yapıları: cami, mescit, kilise, sinagog, şapel vb. tiplere ayrılırken; mezar anıtları: mozeleler, türbeler ve küm- betler olarak sınıflandırılabilir

Resim

Plastik sanatlar içinde önemli yeri olan resim, sanatçının duygu ve düşüncelerini, kendi iç dünyasını veya bir görüntüyü çizgi, hareket, renk ve tonlarla kağıt, bez, mukavva, ağaç vb. yüzeyler üzerine kalem ve boyayla ifade etmesidir. Resim, fırça, spatula gibi geleneksel aletlerle tuval üzerine yapıldığı gibi, modern yöntemlerle de yapılır.

Kullanılan malzemeye göre suluboya, yağlı boya, pastel boya vb. ile yapılan resimlerin yanında; baskı (taş, maden, tahta baskı), tempera (yumurta, bal, zamk karışımı), guaj (sıvı zamk ve suluboya) yöntemleri ile ayrıca ıslak sıva üzerine boyalarla duvar resimleri (fresko) de yapılmaktadır (Görsel 6). Hatta eski uygarlıkların çoğunda mozaik de resim malzemesi olarak kullanılmıştır.

Resim konularına göre temelde, figürlü ve figürsüz olarak iki ana bölüme ayrılabileceği gibi, çizgi resim, boyalı

resim, baskı vb. türlere de ayrılabilir. Manzara (peyzaj), natürmort (ölü doğa), portre (insan-hayvan vücudunun bele kadar olan bölümü) tek ve grup halinde insanlar, iç mekân (enteriyör), janr (günlük hayattan bölümler) ve afiş (reklam resmi), figürlü resimlerin konularını oluşturur. Soyut resim ise eşya ve canlıların tasvirinden daha çok renk çizgi ve düzlemleri düzen- leyerek kompozisyon oluşturmaktadır.

Heykel ve Kabartma

Taş, kil, alçı, ahşap, fil dişi, maden (altın, gümüş, bakır, tunç) vb. malzemelerin yontulması, kalıba dökülmesi veya yoğrulup pişirilmesi sonucu oluşan üç boyutlu eserlere heykel (yontu) denir.

Kabartma ise heykelin diğer bir türüdür. Kabartmada arka planı oluşturan taş, metal, kil, ahşap ya da alçı gibi yüzeylerde oyulan figürler yüzeyden dışarı taşırılarak üç boyutlu bir görüntü oluşturulur. Alçak ve yüksek kabartma çeşitleri vardır.

Heykel ve kabartma, figürlü ve figürsüz olarak ikiye ayrılır. Büst, tors (gövde), tüm insan (tek, grup halinde) heykellerinde olduğu gibi insan figürü eskiden beri heykeltıraşın başlıca konusu olmuştur. Heykel yapımında taş, mermer, tahta, maden (döküm heykellerde özellikle bronz) kullanılan geleneksel malzemelerdir. Modern heykelcilikte ise geleneksel malzemelerin yanında cam, teneke, sicim, bez vb. malzemeler kullanılmaktadır.

B – Ritmik (Dramatik) Sanatlar

Ritmik (dramatik) sanatlar, insanın, eyleme dönüşmüş ifadelerle kendini veya bir olayı, bir olguyu anlattığı sanatlardır. Tiyatro ve pandomim bu sanat türüne örnek olarak verilebilir.

C – İşitsel (Fonetik) Sanatlar

Sesler ve sözler aracılığı ile biçim kazanmış olan sanatlara işitsel (fonetik) sanatlar denir. Sanatçının olayları, duygu, düşünce ve hayallerini dil aracılığı ile estetik bir şekilde ifade etmesiyle edebî sanatlar ve her türden müzik bu gruba dahildir. İşitsel sanatlar güzel sanatlar içinde önemli bir yere sahiptir.

 

Plastik, ritmik, işitsel veya edebî sanat türlerinin iki veya daha fazlasını kullanarak oluşturulan sanat türüne karma sanatlar denir. Resim, müzik, edebiyat gibi çeşitli sanat dallarına dayalı olan sinema karma sanatlara örnektir

Sonraki Yazı

Tasarım Elememanı – Nokta

5 Kasım 2018 0

Bir Cevap Yazın